//
vous lisez...
minorités, patriarcat, philosophie, politique, psychanalyse

Για τους νεοναζί στην Ελλάδα (1)

Η άνοδος κι εδραίωση της Χρυσής Αυγής μας φέρνει κατ’αρχήν αντιμέτωπους με μια σειρά από ψευδο-διλήμματα (« δημοκρατία » ή φασισμός, αντικαπιταλισμός ή αντιφασισμός…). Το σύνθημα του αντιφασισμού θυμίζει άλλες εποχές, σταλινισμό ή την « μετα-καταστασιακή » κριτική (G. Dauvé/J. Barrot) από τη μεριά της λεγόμενης « υπερ-Αριστεράς » (ultragauche), που φαίνεται να έχει κάποια απήχηση στην Ελλάδα. Θα προσπαθήσουμε εδώ και σε ό,τι ακολουθήσει, να εξετάσουμε το φαινόμενο και να δούμε περί τίνος πρόκειται.

Ποιά είναι η πολιτική βλέψη, πρόθεση, με φαινομενολογικούς όρους, προθετικότητα της Χρυσής Αυγής; Θα προτείνουμε εδώ μια ορισμένη ερμηνεία που προέρχεται από τις αναγνώσεις του έργου του E. Kantorowicz (για τα δυο σώματα του βασιλιά), ειδικά από τον Claude Lefort. Αυτή μας φαίνεται ιδιαιτέρως επίκαιρη όσον αφορά το νεοελληνικό κοινωνικό σχηματισμό και το υποκειμενικό (φαντασιακό ή συμβολικό) βάρος της αυτοκρατορικής (θεοκρατικής κι απολυταρχικής) βυζαντινής κληρονομιάς του, όπως και της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ένα ανάλογο ερώτημα είχε θέσει κι ο M. Rubel για την τύχη των κοινωνικών επαναστάσεων στη Ρωσία και τον τσαρισμό. Μπορούμε μάλιστα ν’αναρωτηθούμε αν είναι ικανό να φωτίσει και φαινόμενα, όπως η ιστορική κατίσχυση του σταλινισμού στην Ελλάδα κι η πολιτική του επιβίωση (πέραν του Κ.Κ.Ε.), εάν δηλαδή πρόκειται, μεταξύ άλλων, για επιβίωση της πολιτικής θεολογίας. Η ασυνείδητη έλξη για την εν λόγω πολιτική μορφή ή θεσμό διακρίνει πράγματι και την Αριστερά και κατ’αρχήν τη λενινιστική και σταλινική.

Κρίνοντας λοιπόν από το λόγο του νεοναζιστικού κόμματος που πλέον εκπροσωπείται στο ελληνικό κοινοβούλιο, διακρίνεται μια παράσταση του κοινωνικού, που μπορεί να χαρακτηρίζεται από οργανικισμό, όπως το βλέπουμε για παράδειγμα με τη συχνή αναφορά στη « διάλυση (τη διαλυτική ενέργεια) του κοινωνικού ιστού » από τους ξένους, τους μετανάστες, τον ορατό εχθρό, ενώ αόρατος είναι οι Εβραίοι ή « Σιωνιστές » που συνωμοτούν γι’αυτό. Θα υποστηρίξουμε λοιπόν ότι η πολιτική βλέψη της Χρυσής Αυγής είναι ολοκληρωτική (totalitaire) και συνίσταται στην επαν-ενσωμάτωση (ré-incorporation) του κοινωνικού, την (φαντασιωτική) επανασυγκόλληση των μελών ενός κοινωνικού « σώματος », επί κεφαλής του οποίου τίθεται η ενσάρκωση του Ενός (καθρέφτης της κοινωνίας), ο χαρισματικός Ηγέτης, Αρχηγός, Μιχαλολιάκος (ο οποίος χαίρει από τα « υποκείμενά » του θρησκευτικής λατρείας, χωρίς να διαθέτει κανένα απολύτως χάρισμα, αν μη τί άλλο ρητορικό, όπως για παράδειγμα ο Le Pen). Στο πρόβλημα της κατά Max Weber χαρισματικής κυριαρχίας (domination charismatique) και, στα πλαίσια μιας κοινωνιολογίας του ιερού (Georges Bataille), του ετερογενούς, θα επανέλθουμε προσεχώς.

Βλέπουμε στη Χρυσή Αυγή μια πολιτική πρακτική ανάλογη μ’αυτή στη Γερμανία του ναζιστικού Κόμματος (βλ. το βιβλίο του F. Neumann, « Béhémoth »). Τί είναι όμως αυτό που ωθεί στη συγκρότηση ενός πολιτικού κινήματος, το οποίο να προσβλέπει στην εγκαθίδρυση ενός Κράτους, όχι απλώς και μόνο αυταρχικού, αλλά ολοκληρωτικού; Θεωρούμε ότι απώτερη, αν κι ασυνείδητη, βλέψη ή πρόθεση του ολοκληρωτισμού είναι η βίαιη άρνηση του πολιτικού, η άρνηση δηλαδή του (συμβολικού) κοινωνικού διχασμού ή « ταξικού » (με μια μάλλον μακιαβελική παρά μαρξική έννοια) ανταγωνισμού (διαμάχηδιαφορά, αντιδικία), που ως « ολικό κοινωνικό γεγονός » (M. Mauss) διατρέχει στη σύγχρονη εποχή (« κρίσης των θεμελίων ») το χώρο και το χρόνο της πολιτείας (πολιτικής κοινωνίας) – η εξουδετέρωση του οποίου επιχειρείται συνεχώς κι απ’το φιλελεύθερο Κράτος (σ’αυτό το σημείο παίρνουμε αποστάσεις από το φιλελεύθερο Lefort και μέσω του M. Abensour προσεγγίζουμε περισσότερο το J. Rancière). Πρόκειται λοιπόν για πραγματική αντ-επανάσταση, αντι-πολιτική κι αντι-δημοκρατική, επιχείρηση αποκατάστασης της τάξης και της ιεραρχίας που πλήττεται απ’τον πολιτικό βίο των κοινωνικών κινημάτων (εργατικών, φεμινιστικών, μειονοτικών κ.ο.κ.) κι εισέρχεται αμετάκλητα σε κρίση.

Αν πάρουμε το παράδειγμα του Κασιδιάρη με την Κανέλλη και τη Δούρου, πρέπει να πούμε πως ο νεοναζί δεν επιτέθηκε, όπως ελέχθη, απλώς και μόνο στην Αριστερά ή σε πολιτικούς (αριστερών κομμάτων), αλλά και σε γυναίκες, εκ των οποίων η μία λεσβία, επί της οποίας βιαιοπράγησε (ο εκπρόσωπος του αδελφού κόμματος στην Κύπρο, δεν παρέλειψε να σχολιάσει στο δημοσιογράφο που τον φιλοξενούσε στην τηλεόραση : « είναι γυναίκα η Κανέλλη; »). Η σκηνή αυτή που φέρνει στο νου τις αμέτρητες και στο σκοτάδι του « ιδιωτικού » αντρικές βιαιοπραγίες (συζυγικών βιασμών συμπεριλαμβανομένων) στα ελληνικά νοικοκυριά, αντιπροσωπεύει μια ορισμένη « έμφυλη » (gendered) και σεξουαλική (ετεροσεξιστική) πολιτική ή και μια « τεχνολογία του φύλου » (Teresa de Lauretis). Τη στιγμή που η κυρίαρχη τεχνολογία, αυτή που παράγεται μεταξύ άλλων (μεταξύ άλλων δηλαδή κοινωνικών πρακτικών) από τα λεγόμενα στην Eλλάδα « πρωινάδικα », μπορεί, έστω και στο περιθώριο, ν’αμφισβητείται από τεχνολογίες ακόμη και φεμινιστικές ή μειονοτικές, η πολιτική αυτή προσβλέπει στη βίαιη, αν όχι αιματηρή, άρνηση των διαφορών και την επιβολή μιας εθνικής ή για την ακρίβεια « εθνοφυλετικής » (« raciale ») ταυτότητας, που δε στερείται ούτε φύλου, εντός ενός πολιτικού σώματοςαμιγώς « Ελληνικού » (με ό,τι αυτό συνεπάγεται). Στα πλαίσια αυτής της πολιτικής η θέση των γυναικών ή μάλλον της « ελληνίδας μητέρας » του γένους και της « Φυλής των Ελλήνων », είναι η επιστροφή στο νοικοκυριό και την οικογένεια.

Κάτι που αξίζει να παρατηρηθεί είναι η ανα-σημασιοδότηση (ré-signification) από τους νεοναζί της έννοιας του πολιτικού « λαού » στο φιλελεύθερο Κράτος (παρά τη σύγχυση που επικρατεί σ’αυτό μεταξύ πολιτικού και εθνικού λαού). Έτσι, αν ο « Λαός » του εθνικιστικού ΛΑ.Ο.Σ. είναι εθνικός (ελληνορθόδοξος), αυτός της Χρυσής Αυγής είναι εθνοφυλετικός, κατά το πρότυπο του γερμανικού « Völk ». Πολιτική της ιδεολογία είναι ο « φυλετισμός » (racialisme). Η βιολογία είναι εν προκειμένω αυτό που δύναται να ενώσει την κοινωνία, συγκροτώντας την σε καθρέφτη του Ενός. Το αίμα της Φυλής είναι ο κοινός παρονομαστής που ενεργοποιεί την παράσταση μιας ενσώματης (incorporée) κι αρραγούς κοινότητας, συμφιλιωμένης με τον εαυτό της και λυτρωμένης από κάθε διχασμό. Το πολιτικό Κίνημα (το Κόμμα) της « λαϊκής εθνοφυλετικής κοινότητας » συμβολικά αποβάλλει τον κοινωνικό διχασμό κι ανταγωνισμό, προβάλλοντάς τον στο πρόσωπο του Άλλου, του ξένου. Η Χρυσή Αυγή είναι σήμερα μια πολιτική δύναμη που διχάζει την ελληνική κοινωνία, διαιρώντας την μεταξύ « Ελλήνων » και μη. Αν η πολιτική μιας φιλελεύθερης Κεντροαριστεράς, όπως της κυβερνητικής ΔΗΜ.ΑΡ., είναι κατεξοχήν συναινετική, η Χρυσή Αυγή προβάλλεται σα διχαστική. Ενώ αρνείται κάθε εσωτερικό διχασμό της πολιτικής κοινωνίας, καταφάσκει μέχρι παροξυσμού έναν εξωτερικό διχασμό, που φέρνει τον « Ελληνικό Λαό » αντιμέτωπο με τον εθνικό, « εθνοφυλετικό », αν όχι βιολογικό του εχθρό, τον οποίον παραδειγματικά ενσαρκώνει ο « γαμψομύτης » (όπως ακούσαμε τον Γερμενή ή αλλιώς « Καιάδα » να λέει) Εβραίος. Προεικονίζεται λοιπόν μορφή πολιτείας ή πολιτικός θεσμός και θέσμιση του κοινωνικού (institution politique du social), η οποία αναπαριστά, θέτει επί σκηνής και δίνει νόημα και μορφή (mise en scène, mise en sens, mise en forme) στον κοινωνικό διχασμό (Lefort). Αυτός αντιμετωπίζεται κι αναπαρίσταται κατά τρόπο ολοκληρωτικό, κάθε ίχνος του εκδιώκεται και διαγράφεται εντός, ενώ καθίσταται πολεμοχαρής.

Πρόκειται για φαινόμενο ναρκισσιστικό (στην ψυχαναλυτική έννοια του ναρκισσισμού θα πρέπει να επανέλθουμε και να πούμε περί τίνος ακριβώς πρόκειται, ναρκισσισμού κατοπτρικού για παράδειγμα). Από την τηλεοπτική εμφάνιση του Κασιδιάρη τις μέρες του « πογκρόμ » στην Πάτρα και της εκδίωξης των μεταναστών, διαφαίνεται μια φαντασιακή ταύτιση με το νεαρό του « όμοιο » (το συνομήλικό του Έλληνα), που είχε δολοφονηθεί. Η ολοκληρωτική φαντασίωση (fantasme totalitaire) θυμίζει επίσης τη σχιζοπαρανοειδή θέση στη M. Klein. Η βλέψη της ολοκληρωτικής πολιτικής είναι ετεροκτόνος ή αλλοκτόνος, κι απολήγει, όπως στο ναζιστικό και το σοβιετικό ολοκληρωτισμό, σε « διάκλειση » (forclusion) της ετερότητας προς όφελος της ταυτότητας.

Η άνοδος της Χρυσής Αυγής είναι ακραίο πολιτικό φαινόμενο σε εποχή ακραίας οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής κρίσης του φιλελεύθερου Κράτους, κι εξίσου ακραίας, κοινωνικά, κυβερνητικής πολιτικής στα πλαίσια του Μνημονίου. Θα επανέλθουμε προσεχώς στην αισθητική ή αναισθητική (W. Benjamin, S. Buck-Morss) διάσταση της πολιτικής της Χρυσής Αυγής. Πάντως ένα άλλο στοιχείο της είναι η ετερογένεια που επικαλείται, η ριζική της ετερότητα (βλ. και το όνομα του ηλεκτρονικού δικτύου που φιλοδοξούσε κάποτε ν’ανταγωνιστεί το indymedia από τα Δεξιά, « altermedia », το οποίο και δεν ευδοκίμησε) έναντι όλων των άλλων και του πολιτικού συστήματος στο σύνολό του. Ετερότητα αφενός, εναντιότητα (adversité) αφετέρου (σύγκρουση και διχασμός), όπως χαρακτηριστικά φαίνεται στο σύνθημά της « εναντίον όλων ». Ο κόσμος των ΜΜΕ παίζει με τον αποκλεισμό το παιγνίδι της Χρυσής Αυγής, ενώ στην πραγματικότητα, όπως το είπε χαρακτηριστικά η Στάη στον Κασιδιάρη, συμμερίζεται απολύτως τα όσα το νεοναζιστικό κόμμα διακηρύττει για τους « λαθρομετανάστες » στην Ελλάδα…

Τέλος (για την ώρα), η γλώσσα της Χρυσής Αυγής είναι ολοκληρωτική (με την έννοια αυτή τη φορά του J.-P. Faye): επιχειρείται σύγχυση του ιστορικού διχασμού Αριστεράς και Δεξιάς, όπως όταν ο Κασιδιάρης επικαλείται την Μακρόνησο για όσους βουλευτές της Δεξιάς ψήφισαν υπέρ της προεδρίας της Βουλής από τη Χρυσή Αυγή.

Συνεχίζεται προσεχώς

Ben Matsas

Publicités

Discussion

Pas encore de commentaire.

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion / Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion / Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion / Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion / Changer )

Connexion à %s

Catégories

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Rejoignez 52 autres abonnés

%d blogueurs aiment cette page :